Her Gün İyi Hisset

Sağlık, form ve günlük alışkanlıklar

Abiato tarafından yürütülen blog

İçe Dönükten Dışa Dönüğe: Psikoloji Ne Diyor?

⚠️ Bu sayfa sizi Atovia’nın ortakları ve bağlı pazarlarıyla bağlar. Bu bağlantılar üzerinden yapılan faaliyetler için bağlı ortaklardan komisyon alabiliriz. İndirim teklifleri politikaya göre her zaman değişebilir! Emin olun, sizin için ek bir maliyet yoktur! Umarız bu, doğru ürünleri bulma konusunda size zaman kazandırır!

Kısa yanıt: İçe dönük biri dışa dönük olabilir mi?

İçe dönüklüğü silmek yerine, istediğin durumlarda dışa dönük davranmayı öğrenmek mümkün. Kalabalıkta sessiz kalan ama biraz daha rahat konuşmak isteyen biriysen, bu yazı tam sana göre.

Aşağıda bilimin ne söylediğini, neyi söylemediğini ve bugün deneyebileceğin küçük adımları bulacaksın. Kendini bambaşka biri yapmaya çalışmak zorunda değilsin.

İçe dönüklük nedir, ne değildir?

İçe dönüklük, sosyal uyaranın az olduğu ortamları tercih eden bir kişilik eğilimidir. Big Five yaklaşımında dışa dönüklük iki kutuptan biri değil, bir süreklilik olarak anlatılır. Dışa dönüklüğü yüksek kişiler sosyal etkileşimi ve uyarılmayı daha çok arar, düşük olanlar ise daha sakin ortamları tercih edebilir.[1]

İçe dönüklük ile utangaçlık aynı şey mi?

Hayır. İçe dönüklük bir eğilim, utangaçlık ve sosyal kaygı ise çoğunlukla rahatsızlık hissiyle ilgilidir. Bu yazı kimseye tanı koymaz; yalnızca genel bilgi verir.

Kafede tek başına oturan ve yakındaki sohbet eden gruba bakan kişi

Sosyal etkinlikten sonra yorulmak normal mi?

Pek çok içe dönük kişi için olağan bir durumdur. Kalabalık bir akşamdan sonra yalnız kalma isteği, bu eğilimin doğal bir parçası olabilir.

Kişilik gerçekten değişebilir mi?

Araştırmalar kişilik özelliklerinin yetişkinlikte de değişebildiğini gösteriyor, ancak değişimin boyutu kişiden kişiye farklı. APA’nın aktardığı kişilik kuramları da kişiliği yalnızca doğuştan gelen özelliklerle açıklamıyor; motivasyon, hedefler ve deneyimlerle şekillenen inançlar ve davranışlar da işin içinde.[2]

16 haftalık araştırma ve uygulama niyeti

İki ayrı 16 haftalık rastgele boylamsal çalışmada, Big Five özelliklerinden birini değiştirmeyi hedefleyen katılımcılar, o özellikte öz-bildirim puanlarında ve ilgili günlük davranışlarda değişim gösterme eğilimindeydi.[3]

Sessiz bir kütüphanede biri okuyan, biri düşünen iki kişi

Çalışmalardan birindeki müdahale işe yaramadı. “Uygulama niyeti” kurmayı öğreten müdahale ise hedeflenen özellikteki değişime yardımcı oldu.[3] Araştırmacılar bunu öz-bildirime dayalı bir ön kanıt olarak sunuyor; kişiliğin tamamen değiştiğini kanıtlamıyor.

“30 yaşından sonra kişilik değişmez” iddiası

Bu iddia sık tekrarlanır, hatta bazı üst sıradaki yazılarda da geçer.[6] Ancak APA’nın duyurduğu çalışmayla uyuşmuyor: 21-60 yaş arasındaki 132.515 yetişkinin Big Five puanları incelendiğinde dışa dönüklük kadınlarda azalmış, erkeklerde ise değişim gözlenmemiş.[4]

Yine de bunlar ortalama eğilimler. Tek bir kişinin kendi dışa dönüklüğünü nasıl ve ne kadar değiştirebileceğini göstermiyorlar.[4]

Kademeli değişimi simgeleyen, yavaşça yükselen kıvrımlı köprü yolu
Kısaca bilmen gerekenler

  • Big Five’da dışa dönüklük iki kutup değil, bir süreklilik.
  • İki ayrı 16 haftalık çalışmada, değişmeyi hedefleyenlerde öz-bildirim ve davranış düzeyinde değişim eğilimi görüldü.
  • Uygulama niyeti kurmayı öğreten müdahale yardımcı oldu; bir müdahale ise etkisiz kaldı.
  • 132.515 kişilik analiz (21-60 yaş) ortalama eğilimleri gösterir, bireysel sonucu garanti etmez.

Önce kendine sor: Neyi, neden değiştirmek istiyorsun?

Değişim hedefini kendi değerlerine ve amaçlarına göre belirlemek en sağlam başlangıçtır. Psychology Today’deki güncel bir yazı da değişip değişmeyeceğini ve ne kadar değişeceğini kişinin kendi hedeflerine göre tartmasını öneriyor; içe dönüklüğün güçlü yanları da korunabilir.[1]

Şu soruları bir kâğıda yazıp cevaplamak iyi bir ilk adım:

Kahve fincanının yanında günlüğe kısa not yazan el
  • Hangi ortamda daha rahat olmak istiyorum: iş, arkadaş çevresi, yeni tanışmalar?
  • Hangi ilişkiyi ya da bağı güçlendirmek istiyorum?
  • Neyi korumak istiyorum: derin sohbetler, iyi dinleme, yalnız çalışma?
  • Beni gerçekten ne zorluyor: kalabalık mı, söz almak mı, ilk adımı atmak mı?

Küçük adımlarla pratik

En gerçekçi yol, küçük ve ölçülebilir davranış denemeleridir. Dev bir “yeni ben” planı yerine, bu hafta tek bir davranışı denemek çok daha sürdürülebilir.

Ahşap masada elle yazılmış beş küçük adımlık kontrol listesi

Toplantıda bir kez daha söz almak

Psychology Today küçük davranış değişikliğine örnek olarak, toplantıda alışılandan bir kez daha konuşmayı sayıyor.[1] Her toplantıda üç kez konuşmak zorunda değilsin; bir kez daha yeter.

İstediğin ilişki için bir etkinliğe katılmak

Aynı kaynak, önemsediğin bir ilişki için bir sosyal etkinliğe katılmayı da örnek veriyor.[1] Kalabalık bir davet yerine, tanıdığın iki üç kişilik bir buluşma da bu adım sayılır.

Uygulama niyetini cümleye dökmek

16 haftalık çalışmada yardımcı olan yöntem, uygulama niyeti kurmayı öğretmekti; bunu “Eğer X olursa, Y yaparım” kalıbıyla yazmak pratik bir yoldur.[3] Günlük hayattan iki örnek:

Etkinlikten sonra parkta bankta gözleri kapalı dinlenen kişi
  • “Eğer toplantıda bir konu hakkında fikrim varsa, ilk on dakika içinde söylerim.”
  • “Eğer cuma akşamı arkadaşım davet ederse, en az bir saat kalırım.”

Bu adımları şu sırayla uygulayabilirsin:

  1. Tek bir küçük hedef seç.
  2. Ne zaman deneyeceğini belirle.
  3. Ortamı seç: kalabalık mı, küçük grup mu?
  4. “Eğer… o zaman…” cümlesini yaz.
  5. Denedikten sonra nasıl hissettiğini bir satırla not et.
Küçük bir akşam yemeğinde arkadaşını dinleyip hafifçe gülümseyen kişi

Enerjini yönet

Dışa dönük davranmak seni tüketiyorsa yöntemi değiştir, kendini suçlama. Aşağıdakiler araştırmaya değil, makul bir deneyime dayanan önerilerdir:

  • Etkinlikten önce ve sonra kendine kısa bir toparlanma payı bırak.
  • Kalış süresini önceden belirle; örneğin “bir saat sonra çıkarım”.
  • Hazır bir ayrılma cümlen olsun.
  • Arka arkaya sosyal planlar yapmak yerine araya boşluk koy.
Ormanda ikiye ayrılan, biri geniş biri dar iki yol

Dışa dönük davranmak mutlu eder mi?

Bazı içe dönüklerde kısa süreli ruh hali iyileşmesi görülebilir, ama bu herkes için ve uzun vadede geçerli bir garanti değil. Psychology Today’in aktardığı rastgele deney yorumuna göre, dışa dönük davranmak bazı içe dönük kişilere kısa süreli bir iyi oluş sağlayabiliyor; ancak sürekli bunu yapmak gerekiyorsa yöntem sürdürülebilir olmayabilir.[5]

O yüzden “dışa dönük olmak herkes için daha sağlıklı” gibi bir sonuca varmak doğru olmaz. Seni iyi hissettiren dozu kendin ayarlayabilirsin.

Toplantı masasında hafifçe elini kaldıran kişi ve dikkatle dinleyen çalışma arkadaşları

Karşılaştırma: Kendini silmek mi, esnek davranmak mı?

İki yaklaşımı yan yana koymak, hangisinin sürdürülebilir olduğunu görmeyi kolaylaştırır. Tablodaki ifadeler genel bir değerlendirmedir, araştırma bulgusu değildir.

Ölçüt Kendini tamamen değiştirmeye çalışmak Duruma göre dışa dönük davranmak
Hedef Başka biri olmak İstediğin anlarda seçenek kazanmak
Enerji maliyeti Sürekli ve yüksek olabilir Ayarlanabilir
Sürdürülebilirlik Zor Daha gerçekçi
Özgünlük Zorlanabilir Korunur

Sık sorulan sorular

İçe dönük biri dışa dönük olabilir mi?

Davranış düzeyinde evet, istediği durumlarda dışa dönük davranmayı öğrenebilir. Kişiliğin tamamen değiştiğini söylemek ise mevcut kanıtların ötesine geçmek olur.[3]

Masada, tek bir etkinliğin işaretlendiği telefon takvimi ve bir fincan çay

Utangaçlık ve içe dönüklük aynı mı?

Hayır. İçe dönüklük bir tercih ve eğilim, utangaçlık ve sosyal kaygı ise rahatsızlık hissiyle ilgilidir.

Sosyal etkinlikten sonra yorulmam normal mi?

Pek çok içe dönük kişi için olağan bir durumdur. Yorgunluk seni zorluyorsa dinlenme payını artırmak iyi bir başlangıçtır.

Ne kadar sürede fark ederim?

Kesin bir süre veremem. Referans olarak, araştırmalardaki değişim eğilimi 16 haftalık uygulamalarda izlendi.[3]

Masada üst üste duran kitaplar, basılı araştırma makaleleri ve gözlük

Ne zaman bir uzmana danışmalıyım?

Sosyal kaygı günlük hayatını, işini ya da ilişkilerini belirgin biçimde zorluyorsa bir ruh sağlığı uzmanına danışmak iyi bir fikirdir.

Bugün yapabileceğin tek adım

Tek bir uygulama niyeti cümlesi yaz ve bu hafta bir kez dene. Telefonuna bir hatırlatıcı koyman bile yeterli.

Hazırsan başla: Bu akşam “Eğer … olursa, … yaparım” cümleni yaz.

Kaynaklar

Bu konu için Atovia’nın ücretsiz aracını deneyin →

Daha fazla karşılaştırma ve satın alma rehberi ister misiniz?

Atovia’da devamı →

Topluluğumuza katılın

Bu makaleyi alıntılarken

Kaynak: Atovia (Atovia). https://atovia.kr

Bu makale Atovia tarafından yapay zekâ araçları yardımıyla yazıldı. Bir hata fark ederseniz İletişim üzerinden bize bildirin; kontrol edip düzelteceğiz.

Yorum yapın